اسماعيل ناظم

17

طب و فلسفه ، علوم طبيعى ( فارسى )

طبيعيات تعريف جسم و اقسام آن : جسم به چند معنى اطلاق مىشود ؛ 1 . جسم صناعى 2 . جسم طبيعى 3 . جسم مثالى 4 . جسم تعليمى . جسم صناعى : آن است كه ساخته بشر باشد ؛ مانند : ميز ، صندلى و خانه و . . . . جسم طبيعى : جوهرى است كه ممكن است در آن سه بعد فرض شود كه اين سه بعد ، يكديگر را به زاويه قائمه قطع كنند ؛ مانند : سنگ و درخت . تعريف : الجسم الطبيعى جوهر يمكن ان يفرض فيه ابعاد ثلاثه متقاطعه على زوايا قوائم . جسم مثالى : جسمى است سارى در جسم طبيعى ؛ مانند : سيلان روغن در دوغ و آب در گل . روغن اندر دوغ باشد چون عدم * دوغ در هستى برآورده علم جسم تعليمى : آن است كه ابعاد سه‌گانه جسم معين و محدود باشد ؛ مثل سنگى به ابعاد 2 و 3 و 5 متر . و فرق جسم تعليمى با جسم طبيعى آن است كه جسم طبيعى جوهر است و جسم تعليمى عرض ؛ زيرا وقتى مىبينيم كه جسمى داراى سه بعد دارد ، بدون در نظر گرفتن ابعادش ، جسم طبيعى است ولى اگر جسم را از حيث مقدار معينى ملاحظه كنيم آن جسم تعليمى خواهد بود كه در رياضى از آن بحث مىشود . به عبارت ديگر وقتى بعد را لا شرط ملاحظه كنيم ، جسم طبيعى است ؛ ولى اگر ابعاد جسم را به شرط شىء نظر كنيم ، ( به‌طور تعين ) جسم تعليمى است . پس جسم تعليمى عرض و جسم طبيعى ، جوهر است . اقسام جسم طبيعى : جسم طبيعى يا بسيط است يا مركب . جسم اگر از اجسام مختلف الطبايع تركيب نشده باشد ، آن را جسم بسيط گويند و اگر از اجسام مختلف الطبايع تشكيل شده باشد ، آن را جسم مركب مىنامند . اجسام بسيط به عقيده قدما چهارتاست : آب ، خاك ، آتش ، باد . كه اينها را عناصر اربعه مىنامند . در جسم مركب ممكن است اجزاء بالفعل موجود باشند ، مثل - حيوان كه پوست و گوشت و استخوان و . . . دارد - و اتفاق حكما آن است كه در جسم